Na swoich stronach spółka Gremi Media SA wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach prawidłowego świadczenia usług, odpowiedniego dostosowania serwisów do preferencji jego użytkowników, statystycznych oraz reklamowych. Korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na użycie plików cookies w pamięci urządzenia. Aby dowiedzieć się więcej o naszej polityce prywatności kliknij TU.

Wyspiański za 10 milionów

Janusz Miliszkiewicz 22-12-2017, ostatnia aktualizacja 22-12-2017 13:08

Na aukcjach i w antykwariatach kupimy nie tylko obrazy, ale też kosę kosyniera lub list Kościuszki.

Olej Stanisława Wyspiańskiego „Wawel o świcie” budzi zachwyt na wystawie w Muzeum Narodowym w Krakowie.
źródło: Muzeum Narodowe Kraków
Olej Stanisława Wyspiańskiego „Wawel o świcie” budzi zachwyt na wystawie w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Najwyżej cenione na naszym rynku sztuki są dzieła związane z polską historią, np. obrazy Jana Matejki, Jacka Malczewskiego, Stanisława Wyspiańskiego. W Muzeum Narodowym w Krakowie trwa właśnie – do 20 stycznia 2019 r. – monograficzna wystawa Wyspiańskiego. Najlepsze dzieła pochodzą z daru kolekcjonera Feliksa Jasieńskiego (1861 – 1929).

Na wystawie można zobaczyć m.in. „Wawel o świcie". To prywatna własność (depozyt w zbiorach muzeum), klejnot w dorobku artysty (1894 r., olej na płótnie, 110 na 220 cm). Dzieło ma wielką wartość symboliczną, bowiem Wawel każdemu kojarzy się ze skarbnicą polskiej historii.

Jak wycenić arcydzieło

Ile taki obraz mógłby kosztować, gdyby pojawił się na aukcji? Znawcy rynku, którym zadałem to pytanie, przeważnie za punkt wyjścia uznawali trzy konkretne transakcje na krajowym rynku.

Najczęściej punktem odniesienia była „Śpiąca kobieta z kotem" Władysława Ślewińskiego. W 2005 r. obraz został sprzedany w Rempeksie za ok. 3,3 mln zł. Z kolei w grudniu 2015 r. cenę 3 mln zł osiągnęła w Rempeksie „Fryne na święcie Posejdona w Eleusis" Henryka Siemiradzkiego. W tym roku Desa Unicum sprzedała dzieło Jana Matejki „Śmierć Wapowskiego podczas koronacji Henryka Walezego" za ok. 3,7 mln zł.

To teraz szczyt finansowych możliwości krajowych kolekcjonerów. Dlatego „Wawel o świcie" Wyspiańskiego kosztowałby pewnie ok. 4 - 5 mln zł. Moi rozmówcy uważają jednak, że obraz ten ma większą wartość estetyczną i symboliczną niż wymienione dzieła Ślewińskiego, Matejki i Siemiradzkiego. Dlatego jego cena powinna wynosić 10 mln zł.

Ta wycena to tylko zabawa. Biorący w niej udział nie znali jeszcze wyniku aukcji z 14 grudnia. Wtedy w Desie Unicum (www.desa.pl.) za ok. 4,4 mln zł sprzedano pastel Stanisława Wyspiańskiego pt. „Macierzyństwo" (62 na 47 cm). Cena wywoławcza wynosiła 800 tys. zł.

W 1987 r. NBP wyemitował banknot o nominale 10 tys. zł, na którym reprodukowany jest obraz Wyspiańskiego „Wawel oświcie" . Dziś banknot ten ma wartość kolekcjonerską. Egzemplarz w idealnym stanie kosztuje od 10 zł do ok. 300 zł, zależnie od roku emisji.

Obiekty związane z polską historią to aukcyjne pewniaki. Niedawno podczas licytacji w antykwariacie bibliofilskim Lamus (www.lamus.pl) za 253 tys. zł został sprzedany XVIII-wieczny pas kontuszowy z manufaktury Karola Radziwiłła w Słucku. Cena wywoławcza wynosiła 90 tys. zł. Na tej samej aukcji za 60 tys. zł kupiono polską szablę w typie karabeli (cena wyw. 30 tys. zł).

Najdroższe białe kruki

Dział „Pamiątki narodowe" na aukcjach Lamusa cieszy się wielkim powodzeniem. Kolekcjonerzy ostro licytują porcelanę z wytwórni w Korcu, ryngrafy z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej, plakiety z portretem Kościuszki.

Najwyższe ceny osiągają białe kruki, które są źródłem wiedzy o dziejach Polski. Przebojem na aukcjach jest np. trzytomowe dzieło „Polska, jej dzieje i kultura", wydane w 1932 r. Jest kupowane do czytania i do dekoracji. Księgę tę wystawił ostatnio na aukcji nawet Antykwariat Numizmatyczny Michała Niemczyka. W 2014 r. w antykwariacie Lamus jeden tom został sprzedany za 5 tys. zł. Jest to wyjątkowy egzemplarz z wydawniczą oprawą wykonaną w pracowni przedwojennego artysty introligatora Franciszka Joachima Radziszewskiego.

Wielkim powodzeniem cieszy się też jedenastotomowe dzieło Romana Aftanazego „Dzieje rezydencji na kresach Rzeczypospolitej". Zostało wydane przez Ossolineum w latach 90. Zawiera tysiące archiwalnych fotografii przedstawiających wnętrza polskich ziemiańskich siedzib przed 1939 r. W tym roku Krakowski Antykwariat Naukowy (www.antkrak.krakow.pl) sprzedał dzieło na aukcji za 2 tys. zł.

Ostatnio w Lamusie oferowany był list Kościuszki z 15 sierpnia 1794 r. napisany „w Obozie pod Mokotowem". List ma wymiary 24 na 39 cm, dawno temu oprawiono go w ramę. Pod rękopisem odbito czarnym tuszem pieczęć o treści: „Pieczęć Naczelnika Siły Zbroyney Narodowey. Wolność. Całość i Niepodległość". Na pokazie przed aukcją, który odbył się w Bibliotece Narodowej, dwóch kolekcjonerów zastanawiało się, czy zachował się tłok pieczętny, jaki przybito na liście Kościuszki i czy można go zdobyć.

Znany prawnik i kolekcjoner Waldemar Gujski kupił niedawno kosę bojową osadzoną na sztorc. Takiej broni używali kosynierzy w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej.

"Rzeczpospolita"